Blogi edukacyjne

Przyczyny drugiej inflacji 1925 r.

W połowie 1925 r. rozpoczęła się tzw. druga inflacja. Od lata 1925 r. ceny zaczęły rosnąć i spadła wartość złotego zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym. Cena dolara z poziomu parytetowego 5,18zł wzrosła na giełdzie do 6 zł. Jesienią okazało się, że kurs złotego nadal przeżywa tendencje spadkową. Utrzymywanie kursu giełdowego wymagało interwencji uszczuplającej rezerwy dewizowe Banku Polskiego. Wobec sprzeciwu zarządu banku Grabski ustąpił ze stanowiska, zaś kurs złotego w V 1926 osiągnął dno, gdy 1$=11zł.
Jedną z przyczyn inflacji był deficyt budżetowy, który starano się pokryć dodatkową emisją bilonu i tzw. biletów skarbowych, ponieważ – zgodnie z ustawą o Banku Polskim – bezprocentowy kredyt dla rządu nie mógł przekroczyć 50 mln zł. Wprowadzono do obiegu znaczne ilości bilonu i biletów skarbowych o wartości (na dzień 31 XII 1925) 433,6 mln zł, co stanowiło 53,2% obiegu pieniężnego.
Oprócz nadmiernej emisji pieniądza na rozmiarach inflacji mogły zaważyć względy psychologiczne. Po niedawnych doświadczeniach hiperinflacji posiadacze oszczędności w złotych na pierwsza wieść o wzroście ceny dolara wymieniali posiadane zasoby na waluty obce. Popyt na nie podwyższał ich cenę na rynku.
Na spadek kursu złotego zarówno w kraju, jak i za granicą oddziaływał również ujemny bilans handlowy, spowodowany wojną celną z Niemcami w 1925 r. Wojna rozpoczęła się kiedy wygasła konwencja genewska z 1922 dająca Polsce prawo eksportować do Niemiec 6 mln ton węgla rocznie bez ceł wwozowych. Kiedy konwencja wygasła Niemcy obłożyli węgiel śląski wysokim cłem., na co Polska podniosła cła na towary niemieckie. Zahamowało to wywóz polskich towarów do Niemiec – najważniejszego wówczas partnera handlowego.
Wysoki parytet złotego (1 zł=1,8 mln marek polskich, 1$=9 mln mar pol) sprawiał, że nasze artykuły stawały się mniej konkurencyjne na rynku światowym co niekorzystnie wpływało na nasz eksport.
Grabski zliberalizował handel przez otwarcie granic co jeszcze bardziej pogorszyło sytuację przez odpływ dewiz.
Także w rolnictwie jest kiepska sytuacja ponieważ zima 24/25 była dość ostra, toteż trzeba było sprowadzać dużo artykułów z zagranicy. W XI 25 Grabski podaje się do dymisji.